Gỗ ngâm nước có tác dụng gì? Độ trương nở ảnh hưởng ra sao?

Tại sao phải ngâm gỗ dưới nước?

Nhiều người thắc mắc "gỗ ngâm nước có tác dụng gì?". Ngâm gỗ trong nước là phương pháp xử lý gỗ truyền thống nhằm loại bỏ một phần các chất hòa tan tự nhiên có trong thân gỗ sau khi khai thác. Những chất như đường, tinh bột và một số hợp chất hữu cơ có thể trở thành nguồn dinh dưỡng cho nấm mốc, vi khuẩn và côn trùng, làm tăng nguy cơ gỗ bị mục hoặc mối mọt tấn công trong quá trình bảo quản.

Ngâm gỗ trong nước để làm gì

Một tác dụng khác khi ngâm gỗ dưới nước là hỗ trợ ổn định cấu trúc gỗ trước khi đưa vào gia công và sử dụng. Quá trình ngâm giúp gỗ trao đổi và phân bố lại độ ẩm, hạn chế sự thay đổi độ ẩm quá nhanh, từ đó giảm nguy cơ co ngót, cong vênh và nứt nẻ khi gỗ tiếp tục được phơi hoặc sấy khô.

Bên cạnh đó, ngâm gỗ trong nước để làm gì còn phụ thuộc vào mục đích xử lý của từng cơ sở sản xuất, nhưng phổ biến nhất là giảm các chất hòa tan và hỗ trợ ổn định độ ẩm. Đây là phương pháp tương đối đơn giản, ít tốn kém và không cần sử dụng hóa chất xử lý, tuy nhiên gỗ vẫn cần được phơi hoặc sấy đúng kỹ thuật để hạn chế nấm mốc và đảm bảo độ bền khi sử dụng.

Dù gỗ khô hay ẩm thì vẫn phải thực hiện qua phương pháp "ngâm gỗ trong nước", bởi vì gỗ phải trải qua nhiều quá trình xử lý khác nhau mới đến công đoạn cuối cùng là sấy khô, để gỗ đạt đến độ ẩm tiêu chuẩn cho phép trong sản xuất, thì các đơn vị luôn phải có máy đo độ ẩm gỗ để đo lường hiệu quả công việc.

Quy trình ngâm gỗ trong nước diễn ra trong thời gian dài, khoảng từ 6 đến 12 tháng tùy từng loại gỗ. Thời gian này mới có thể xử lý hết toàn bộ các chất dinh dưỡng có trong thân gỗ. Ví dụ như gỗ xoan nên ngâm 1 năm. Chính vì thời gian chờ đợi quá lâu nên ngày nay, các đơn vị chế biến gỗ đã sử dụng nhiều phương pháp tân tiến hơn để tối ưu thời gian xử lý như ngâm tẩm gỗ bằng hóa chất.

Xem thêm: Tiêu chuẩn độ ẩm của gỗ? Ảnh hưởng thế nào tới chất lượng gỗ

Vì sao ngâm nước làm gỗ bền, còn gỗ gặp nước lại hỏng?

Thực tế, gỗ là vật liệu có khả năng hút ẩm và nhả ẩm theo điều kiện môi trường. Khi độ ẩm không khí cao hoặc gỗ thường xuyên tiếp xúc với nước, hơi ẩm dễ tích tụ bên trong thớ gỗ, tạo điều kiện thuận lợi cho nấm mốc và vi sinh vật phát triển.

Gỗ ngâm trong nước không được sử dụng, bảo quản đúng cách vẫn có thể bị hỏng

Tình trạng ẩm kéo dài có thể khiến cấu trúc gỗ bị phân hủy, xuất hiện các vết mục, mềm và giảm khả năng chịu lực. Ngoài ra, khi độ ẩm thay đổi liên tục, gỗ sẽ co giãn không đồng đều, dẫn đến cong vênh, nứt nẻ hoặc biến dạng bề mặt.

Điểm khác biệt nằm ở việc ngâm gỗ là một công đoạn xử lý có chủ đích để nâng cao độ bền cho sản phẩm. Trong khi đó, gỗ gặp nước hoặc độ ẩm cao trong quá trình bảo quản và sử dụng thường gây ra những ảnh hưởng như dễ bị cong vênh.

Vì vậy, gỗ sau khi xử lý vẫn cần được phơi hoặc sấy khô và bảo quản trong môi trường thông thoáng để duy trì độ bền. Do vậy, các công ty, xưởng gỗ trong quá trình bảo quản và sản xuất vẫn cần phải thường xuyên kiểm tra độ ẩm nguyên vật liệu. Bạn có thể sử dụng máy đo độ ẩm để kiểm tra nhanh và cho độ chính xác cao hỗ trợ việc giám sát chất lượng gỗ hiệu quả.

Độ trương nở của gỗ là gì?

Độ trương nở của gỗ là mức độ tăng độ dày hoặc thể tích của gỗ khi hấp thụ nước và hơi ẩm. Chỉ số này thường được xác định bằng cách đo kích thước mẫu gỗ trước và sau khi ngâm nước trong một khoảng thời gian nhất định.

Độ trương nở của gỗ khi ngâm trong nước

Đối với ván gỗ công nghiệp như HDF, độ trương nở thường được dùng để đánh giá khả năng chịu ẩm của vật liệu. Khi hút nước, các sợi gỗ có thể giãn nở, đồng thời liên kết giữa các thành phần bị ảnh hưởng, khiến tấm ván tăng độ dày và biến dạng.

Độ trương nở càng thấp thì khả năng duy trì kích thước của ván gỗ khi tiếp xúc với nước càng tốt. Chỉ số này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại nguyên liệu, mật độ ép, chất kết dính và công nghệ xử lý bề mặt.

Độ trương nở ảnh hưởng thế nào đến sàn gỗ?

Độ trương nở cao khiến sàn gỗ dễ bị phồng rộp khi tiếp xúc với nước hoặc môi trường ẩm trong thời gian dài. Các mép ván có thể bị đội lên, bề mặt xuất hiện gợn sóng, làm mất tính thẩm mỹ và ảnh hưởng đến độ bằng phẳng của sàn.

Nếu tình trạng này kéo dài, các mối ghép giữa những tấm ván có thể bị hở, cong vênh hoặc biến dạng. Sàn gỗ bị hư hỏng nghiêm trọng thường khó khôi phục hình dạng ban đầu và có thể phải thay thế, gây tốn kém chi phí sửa chữa.

Độ trương nở giúp xác định khả năng chống nước của sàn gỗ

Vì vậy, độ trương nở là một trong những tiêu chí quan trọng khi lựa chọn sàn gỗ công nghiệp, đặc biệt tại khu vực thường xuyên có độ ẩm cao. Sản phẩm có độ trương nở thấp sẽ giúp hạn chế nguy cơ phồng rộp và duy trì độ ổn định tốt hơn.

Để kiểm soát độ trương nở và hạn chế lỗi phồng rộp, các công ty, xưởng sản xuất ván gỗ cần kiểm tra độ ẩm nguyên liệu trong quá trình sản xuất và thành phẩm trước khi xuất kho. Việc sử dụng máy đo độ ẩm gỗ giúp xác định nhanh hàm lượng ẩm trong gỗ, hỗ trợ điều chỉnh công đoạn sấy, ép và kiểm soát điều kiện bảo quản. Ngoài khâu sản xuất, thiết bị còn hỗ trợ kiểm tra độ ẩm ván gỗ trong kho, giúp phát hiện sớm tình trạng hút ẩm do điều kiện bảo quản không phù hợp.

Một số sản phẩm máy đo độ ẩm gỗ đang được dùng nhiều tại các công ty như:

• Wagner Orion 910: Dải đo 4–32%, kiểm tra độ ẩm bằng cảm biến điện từ để kiểm tra sâu vào trong gỗ mà không cần đóng kim, ưu điểm đo không phá hủy bề mặt vật liệu, đa tính năng.
• Total Meter MD-917: Dải đo 0 - 40%, đo độ ẩm gỗ tự nhiên và ván ép bằng cảm biến điện trở, có 4 nhóm mã gỗ và tự động bù nhiệt độ. 
• Extech MO210: Đo ẩm gỗ 6–44%, vật liệu xây dựng 0,2–2,0%, dùng kim đo điện trở, thiết kế nhỏ gọn, dễ sử dụng.

Xem thêm: Hướng dẫn sửa máy đo độ ẩm gỗ đơn giản chính xác

Các cấp độ kháng ẩm ván sàn gỗ

Khả năng kháng ẩm của ván sàn gỗ thường được đánh giá thông qua tỷ lệ tăng độ dày sau khi ngâm nước. Bạn có thể tham khảo cách phân loại độ kháng ẩm của gỗ được chia thành 5 cấp độ dựa trên kết quả thử nghiệm ngâm mẫu trong 24 giờ như sau:

Cấp độ 1 – Độ trương nở dưới 18%: Đây là nhóm ván sàn có khả năng kháng ẩm cơ bản, mức tăng độ dày sau khi ngâm nước tương đối lớn. Sản phẩm thường phù hợp với khu vực khô ráo, ít có nguy cơ tiếp xúc với nước.

Độ trương nở cấp độ 1 của sàn gỗ

Cấp độ 2 – Độ trương nở dưới 12%: Ván sàn có mức trương nở thấp hơn cấp 1, khả năng duy trì hình dạng tốt hơn khi gặp ẩm. Đây là lựa chọn phù hợp cho nhà ở, căn hộ có điều kiện sử dụng thông thường.

Cấp độ 3 – Độ trương nở dưới 10%: Nhóm này có khả năng kháng ẩm tốt, mức thay đổi độ dày tương đối thấp sau thử nghiệm. Sản phẩm phù hợp với những công trình yêu cầu độ ổn định cao hơn trong quá trình sử dụng.

Cấp độ 4 – Độ trương nở dưới 8%: Ván sàn thuộc nhóm này có mức tăng độ dày thấp, giúp hạn chế tình trạng phồng rộp khi tiếp xúc với độ ẩm. Đây là lựa chọn đáng cân nhắc cho những khu vực có điều kiện khí hậu ẩm.

Cấp độ 5 – Độ trương nở dưới 5%: Đây là nhóm có khả năng hạn chế trương nở tốt nhất trong bảng phân loại trên. Ván sàn giữ được kích thước ổn định hơn khi tiếp xúc với nước, tuy nhiên vẫn cần tránh ngâm nước kéo dài.

Trên đây là tổng hợp những thông tin về gỗ ngâm nước có tác dụng gì hay độ trương nở của gỗ là gì để giúp bạn hiểu thêm về yếu tố nước, độ ẩm ảnh hưởng đến độ bền của gỗ tự nhiên, gỗ công nghiệp. Bạn cũng có thể tham khảo thêm những thông tin khác tại Maydochuyendung.com hoặc gọi hotline: Hà Nội - 0904.810.817 hoặc TP. Hồ Chí Minh - 0918.132.242 và 0917.182.242 khi cần tư vấn về máy đo độ ẩm gỗ theo yêu cầu kiểm tra của công việc.